კელტნერის არხი: რას აჩვენებს ინდიკატორი და როგორ დავაყენოთ

რა არის კელტნერის არხი და რას აჩვენებს ეს ინდიკატორი?

TradingView-ის ოფიციალური ცნობარი ინდიკატორს პირდაპირი მნიშვნელობით ერთ აბზაცში აღწერს: ზედა კონვერტი შუა ხაზის ზემოთაა, ქვედა — მის ქვემოთ; შუა ხაზი არის არჩეული პერიოდის ფასის მოძრავი საშუალო, კონვერტები კი მომხმარებლის მიერ არჩეული დიაპაზონის მამრავლითაა დაშორებული. დიაპაზონად გამოიყენება ან დღის high-სა და low-ს შორის სხვაობა, ან, უფრო ხშირად, საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი.

ტექნიკური ანალიზის ინდიკატორების საერთო რუკაზე კელტნერის არხი იმ ინდიკატორთა ჯგუფშია, რომლებიც პირდაპირ ფასზე იხატება და არა გრაფიკის ქვემოთ ცალკე ფანჯარაში.

სიტყვა „არხი“ აქ მეტაფორა არ არის. ორი საზღვარი მართლაც ქმნის დერეფანს და ფასიც დროის უდიდეს ნაწილს მის შიგნით ატარებს. ინსტრუმენტის არსი ისაა, რომ ამ დერეფნის სიგანე თავად ინსტრუმენტის ბოლოდროინდელი ქცევიდან გამოითვლება. მას წინასწარ არავინ ადგენს. მშვიდ ბაზარზე დერეფანი ვიწროა, აჩქარებულზე — ფართო, ამიტომ მოძრაობის ერთი და იგივე სიდიდე ამ ორ რეჟიმში სრულიად განსხვავებულ რამეს ნიშნავს.

კელტნერის არხის მთავარი უნარი ისაა, რომ ინდიკატორი საშუალოდან დაშორებას მერყეობის ერთეულებში გამოხატავს. სანთელი ორი პროცენტით გაიზარდა — ეს ბევრია თუ ცოტა? კონტექსტის გარეშე პასუხი არ არსებობს. თუ ორი პროცენტი ჩვეულებრივი დღიური დიაპაზონის ნახევარია, მოძრაობა რიგითია. თუ ის სამ ჩვეულებრივ დიაპაზონს უდრის, შესამჩნევი რამ მოხდა. არხის საზღვრები სწორედ ამ „ჩვეულებრივის“ ზღვარს ხატავს.

თავიდანვე უნდა დავაფიქსიროთ ისიც, რასაც Keltner ინდიკატორი არ აკეთებს. ის ფასის მომავალ დონეებს არ აჩვენებს. IG-ის ფორმულირება ამ საკითხზე მოკლე და ერთმნიშვნელოვანია: არხი მომავალ ფასის დონეებზე განსაზღვრულ მითითებებს არ იძლევა და მისი გამოყენება ანალიზის სხვა ინსტრუმენტებთან ერთადაა რეკომენდებული.

რისგან შედგება არხი: შუა ხაზი და ATR

დავიწყოთ ცენტრით. შუა ხაზი ჩვეულებრივი მოძრავი საშუალოა ტრეიდინგში, უმეტესად — ექსპონენციალური. მასში განსაკუთრებული მათემატიკა არ არის; მთელი აზრი ისაა, რომ იგი ფასს არბილებს და ათვლის წერტილს გვაძლევს.

შემდეგ მოდის სიგანე. ის ჭეშმარიტი დიაპაზონიდან გამოითვლება და არა სანთლის მაქსიმუმისა და მინიმუმის უბრალო სხვაობიდან. განსხვავება პრინციპულია: ჭეშმარიტი დიაპაზონი სანთლებს შორის ფასის წყვეტას ითვალისწინებს. Pine Script Reference ფორმულას ასე წერს: სამი სიდიდიდან უდიდესი — მიმდინარე ბარის მაქსიმუმიდან მინიმუმამდე მანძილი, წინა ბარის დახურვიდან მიმდინარე მაქსიმუმამდე მანძილი და წინა ბარის დახურვიდან მიმდინარე მინიმუმამდე მანძილი. MetaTrader 5-ის ცნობარი იმავეს საკუთარი სიტყვებით აყალიბებს.

შემდეგ ჭეშმარიტ დიაპაზონს ასაშუალოებენ და მიიღება ATR ინდიკატორი — საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი. კლასიკურ ვარიანტში უაილდერისეული დაგლუვება გამოიყენება: ახალი მნიშვნელობა უდრის ძველს, გამრავლებულს (N-1)/N-ზე, დამატებული ახალი ჭეშმარიტი დიაპაზონი, გაყოფილი N-ზე. ამ კლასიკურ ფორმულას გვაძლევს TA-Lib-ის საწყისი კოდი, Tulip Indicators-ის გვერდი და backtrader-ის ცნობარი. TradingView-ში ATR ნაგულისხმევად RMA-ით ითვლება, თუმცა პარამეტრებში SMA, EMA ან WMA შეიძლება აირჩიოთ. MetaTrader 5-ის ოფიციალური ცნობარი ATR-ს ჭეშმარიტი დიაპაზონის მოძრავ საშუალოდ აღწერს, მაგრამ დაგლუვების მეთოდს არ ასახელებს. ამიტომ კონკრეტული რეალიზაციის მეთოდი ცალკე უნდა გადაამოწმოთ.

1. 1

   ფასის შუა ხაზი

   დახურვების მოძრავი საშუალო არჩეული რაოდენობის ბარებზე

   ↓
2. 2

   თითოეული სანთლის ჭეშმარიტი დიაპაზონი

   სამი მანძილიდან უდიდესი; ფასის წყვეტა გათვალისწინებულია

   ↓
3. 3

   დიაპაზონის გასაშუალოება ATR-მდე

   უაილდერის მეთოდი: ძველი მნიშვნელობის წონაა (N-1)/N

   ↓
4. 4

   ორი საზღვარი ცენტრიდან

   საშუალოს პლუს და მინუს ATR-ზე გამრავლებული მამრავლი

StockCharts-ის ჩანაწერში თანამედროვე ფორმულა ასე გამოიყურება: ცენტრი — 20 ბარის EMA, ზედა საზღვარი — იგივე EMA პლუს 10 ბარის ორი ATR, ქვედა კი — მინუს 10 ბარის ორი ATR. პარამეტრებს სამეულის სახით წერენ: (20, 2.0, 10). ზუსტად იგივე სამი რიცხვი, მათგან დამოუკიდებლად, TrendSpider-საც მოჰყავს.

პერიოდები არ ემთხვევა: საშუალოსთვის 20-ია, ATR-ისთვის — 10. ეს თანამედროვე ვერსიის ავტორთა გააზრებული არჩევანია და არა შეცდომა. უაილდერისეული დაგლუვება იმავე სიგრძის ექსპონენციალურ საშუალოზე ნელა მოძრაობს: ათი ბარის ATR ინერციით ცხრამეტი ბარის ექსპონენციალურ საშუალოს უახლოვდება. ანუ სამეულში რიცხვები განსხვავებულია, მაგრამ სიგანისა და ცენტრის მოძრაობის სიჩქარეები შესადარისი გამოდის.

როგორ გამოვთვალოთ არხის საზღვრები დახურულ სანთლებზე

მოქმედებების თანმიმდევრობა მარტივია, თუმცა წინა სანთელთან მუშაობისას სიზუსტეს მოითხოვს.

1. ჩამოტვირთეთ ან გადაიწერეთ ბოლო ოცი დახურული სანთლის მონაცემები: გახსნა, მაქსიმუმი, მინიმუმი და დახურვა.
2. მეორე სანთლიდან დაწყებული, თითოეულისთვის გამოთვალეთ სამი მანძილი: მაქსიმუმს მინუს მინიმუმი, მაქსიმუმსა და წინა დახურვას შორის სხვაობის მოდული, მინიმუმსა და წინა დახურვას შორის სხვაობის მოდული. აიღეთ სამიდან უდიდესი.
3. პირველი ათი ჭეშმარიტი დიაპაზონი ჩვეულებრივი არითმეტიკული საშუალოთი გაასაშუალოეთ. ეს ATR-ის საწყისი მნიშვნელობაა, შემდეგ კი უაილდერის ფორმულა გამოიყენება.
4. ოცი ბარის შუა ხაზი იმავე ტიპის საშუალოთი გამოთვალეთ, რომელიც ტერმინალშია არჩეული.
5. საშუალოს დაუმატეთ ორი ATR და გამოაკელით ორი ATR. შეადარეთ გრაფიკის საზღვრებს.

სხვაობა თითქმის აუცილებლად იქნება და ის სასარგებლოა. პირველი მიზეზი გამოთვლის სტაბილიზაციაში მონაწილე ბარების რაოდენობაა. TA-Lib-ის საწყის კოდში უაილდერის მეთოდზე პირდაპირ წერია: მას ექსპონენციალურ საშუალოსთან შესადარისი არასტაბილური პერიოდი აქვს და კოდში ამ არასტაბილური მონაკვეთის გამოსატოვებლად ცალკე ხაზიც კი არსებობს. მარტივად რომ ვთქვათ, თქვენი ოცი ბარი და ტერმინალის რამდენიმე ათასი ბარი ოდნავ განსხვავებულ რიცხვებს იძლევა, სხვაობა კი ნელა ქრება.

მეორე მიზეზი თავად ფორმულაა. „კელტნერის არხი“ ერთი ინდიკატორი არ არის: ამ სახელით ფორმულების მთელი ოჯახი არსებობს. ამას ქვემოთ ცალკე განყოფილება ეძღვნება.

პერიოდი და მამრავლი: როგორ ცვლის პარამეტრი სიგანეს

StockCharts-ის ფორმულირება ერთმნიშვნელოვანია: ყველა პარამეტრს შორის არხის სიგანეზე ყველაზე დიდ გავლენას სწორედ მამრავლი ახდენს. ეს მოსალოდნელიცაა, რადგან იგი ფორმულაში პირდაპირი გამრავლებით შედის და არა გასაშუალოების გავლით.

123

მამრავლი 1: არხი ორჯერ ვიწროა

მამრავლი 3: არხი 50%-ით ფართოა

1. 1.მშვიდი ბაზარი, დიაპაზონი მცირეა
2. 2.მამრავლი 2, ჩვეული საბაზისო ვარიანტი
3. 3.დიაპაზონის მკვეთრი ზრდა სიახლის შემდეგ

პერიოდებთან საქმე უფრო რთულადაა. გასაშუალოების სხვადასხვა ტიპში ერთი და იგივე რიცხვი განსხვავებულ ინერციას ნიშნავს. 20 სიგრძის ექსპონენციალური საშუალო მუშაობს კოეფიციენტით 2/(20+1), რაც დაახლოებით 0,0952-ია. იმავე 20 სიგრძის უაილდერისეული დაგლუვება მუშაობს კოეფიციენტით 1/20, ანუ 0,05. ორივე რიცხვი Pine Script-ის ცნობარიდანაა აღებული და ორივე დოკუმენტირებულია. კოეფიციენტები თითქმის ორჯერ განსხვავდება.

თუ გასაშუალოების ტიპი შეცვალეთ, პერიოდის რიცხვი კი იგივე დატოვეთ, ინსტრუმენტი იმაზე მეტად შეცვალეთ, ვიდრე გეგონათ. N სიგრძის უაილდერისეული დაგლუვება დაახლოებით 2N-1 სიგრძის ექსპონენციალური საშუალოს მსგავსად იქცევა. ოცი ოცდაცხრამეტად გადაიქცა, პარამეტრებში კი კვლავ ოცი წერია.

ცალკე უნდა ვთქვათ სხვადასხვა ინსტრუმენტისთვის მამრავლის შერჩევაზე. TradingView-ის ცნობარი აღნიშნავს, რომ სხვადასხვა ფასიან ქაღალდს შეიძლება განსხვავებული მამრავლი დასჭირდეს და პარამეტრების შერჩევისას ისტორიის ნახვას გვირჩევს. ეს გულწრფელი ფორმულირებაა, თუმცა მას მეორე მხარეც აქვს: სწორედ აქ იწყება მორგება. TrendSpider პარამეტრების შერჩევის სუბიექტურობას ინდიკატორის სამ მთავარ შეზღუდვას შორის ასახელებს, დაგვიანებისა და ცრუ სიგნალების გვერდით.

სად ჩავრთოთ Keltner Channel TradingView-სა და ტერმინალში

TradingView-ის ცნობარში ველების განხილვა თანმიმდევრობით მიმდინარეობს. Length საშუალოს პერიოდია და მისი ნაგულისხმევი მნიშვნელობა აშკარად წერია: ოცი. Source განსაზღვრავს, რომელი ფასი გამოიყენება გამოთვლაში და აქაც მითითებულია ნაგულისხმევი მნიშვნელობა: დახურვა. შემდეგ მოდის Multiplier, ATR Length, Use Exponential MA და Bands Style, თუმცა მათთვის ცნობარის გვერდზე ნაგულისხმევი რიცხვითი მნიშვნელობები არ არის. ორი და ათი, რომლებსაც ყველა მიჩვეულია ნაგულისხმევ მნიშვნელობებად მოიხსენიოს, სინამდვილეში StockCharts-ის აღწერიდან მოვიდა და სხვა პლატფორმებმაც გაიმეორეს.

ამიტომ ერთიან „ოთხ პარამეტრზე“ საუბარი შეცდომაში შემყვანია. TradingView-ში Length და ATR Length სხვადასხვა ველია; Use Exponential MA ცენტრალური ხაზის ტიპს ცვლის, Bands Style — სიგანის წყაროს, ხოლო Multiplier და Source ცალ-ცალკე მოქმედებს გამოთვლაზე. ზუსტი გამეორებისთვის ეს ექვსივე პარამეტრი და Indicator Timeframe უნდა ჩაიწეროს.

MetaTrader 5-ში სურათი სხვაგვარია. iATR ფუნქცია იღებს სიმბოლოს, ტაიმფრეიმს და გასაშუალოების პერიოდს — სულ ესაა; თავად გამოთვლაზე მხოლოდ პერიოდი მოქმედებს. მას არც გასაშუალოების ტიპი აქვს და არც ფასის წყარო: ტერმინალის შემქმნელმა ისინი თავად დააფიქსირა. სამაგიეროდ, საშუალოს iMA ფუნქციას ექვსი პარამეტრი აქვს, მათ შორის გასაშუალოების ოთხი ტიპი — მარტივი, ექსპონენციალური, გასწორებული და ხაზობრივად შეწონილი — და ფასის წყაროს შვიდი ვარიანტი, მათ შორის ტიპური ფასი, რომელიც მაქსიმუმის, მინიმუმისა და დახურვის ჯამს სამზე ყოფს.

თავად დაითვალეთ: საშუალოს ოთხი ტიპი გამრავლებული ფასის შვიდ წყაროზე მხოლოდ ცენტრალური ხაზის ოცდარვა ვარიანტს გვაძლევს. და ეს მანამდე, სანამ მამრავლს შეეხებით.

როგორ წავიკითხოთ საზღვრის მიღმა გასვლა და არხში დაბრუნება

ინდიკატორის სტანდარტული აღწერა ასე ჟღერს: ზედა კონვერტის გარღვევა ჭარბად ნაყიდობას ნიშნავს, ქვედას გარღვევა კი — ჭარბად გაყიდულობას. ეს სიმართლეა, მაგრამ ამ ერთ ფრაზაზე გაჩერება ხაფანგიცაა.

იმავე ცნობარში მოცემული გაგრძელება გაუგებრობების ნახევარს ხსნის. ჭარბად ნაყიდობა და ჭარბად გაყიდულობა ხშირად სიძლიერის და არა სისუსტის ნიშანია. მკაფიოდ გამოხატულ ტრენდში საზღვრის მიღმა გასვლა მიუთითებს, რომ ტრენდი ძლიერდება და, დიდი ალბათობით, გაგრძელდება. მხოლოდ გვერდით ბაზარზე მოჰყვება ასეთ მნიშვნელობებს, ჩვეულებრივ, ფასის დაბრუნება შუა ხაზთან.

თანმიმდევრობა აქ მხოლოდ ერთია: ჯერ ბაზრის რეჟიმს განსაზღვრავთ და მხოლოდ შემდეგ კითხულობთ საზღვრებს. ტრენდში ზედა საზღვრის მიღმა გასვლა იკითხება ასე: „მოძრაობა იმავე მიმართულებით მიდის, საითაც ტრენდია მიმართული“. აქ მისი „გაყიდვის დროა“ მნიშვნელობით წაკითხვას საფუძველი არ აქვს. გვერდით მოძრაობაში იგივე გასვლა თითქმის საპირისპიროს ნიშნავს.

მეორე გავრცელებული შემთხვევაა, როდესაც ფასი საზღვრის მიღმა გავიდა და მაშინვე დაბრუნდა. ასეთი უკან დახევა თავისთავად არაფერს ადასტურებს: ეს კლასიკური ცრუ გარღვევაა და მისი განხილვა საერთო წესებითაა საჭირო, არა მხოლოდ ერთი ინდიკატორით. არხმა მხოლოდ ის აჩვენა, რომ მოძრაობა ბოლო ბარების მასშტაბით ფართო იყო.

მესამე რამ, რაც მუდმივად უნდა გვახსოვდეს: ინდიკატორი დაგვიანებულია. TradingView-ის ცნობარი ამას პირდაპირ ამბობს: ის მოძრავ საშუალოზეა აგებული, საშუალოები კი ბუნებით ფასს ჩამორჩება, შესაბამისად, მათგან გამოთვლილი ნებისმიერი ზოლიც ჩამორჩება. TrendSpider იმავეს სამი შეზღუდვიდან პირველად ასახელებს.

რით განსხვავდება კელტნერის არხი ბოლინჯერის ზოლებისგან?

სიგანის განსხვავებული წყარო ხასიათშიც შესამჩნევ განსხვავებას ქმნის. სტანდარტული გადახრა ცალკეულ მკვეთრ სანთლებზე ძლიერ მგრძნობიარეა, რადგან მასში გადახრის კვადრატი შედის. საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი უაილდერის ხანგრძლივი მეხსიერების მქონე მეთოდითაა გასაშუალოებული. მკვეთრი მოძრაობისას ბოლინჯერის ზოლები უფრო სწრაფად იშლება, კელტნერის არხი კი უფრო თანაბრად ფართოვდება და ახალ სიგანეს უფრო დიდხანს ინარჩუნებს.

მეორე განსხვავება ისაა, თუ როგორ ითვალისწინებს თითოეული ფასის წყვეტას. ჭეშმარიტი დიაპაზონი ფასის წყვეტას თავისი აგებულებით ითვალისწინებს: ფორმულაში წინა სანთლის დახურვაც შედის. სტანდარტული გადახრა დახურვების მწკრივით გამოითვლება და სანთლებს შორის წყვეტას ცალკე მოვლენად ვერ ხედავს.

როდის გამოდგება კელტნერის არხის ინდიკატორი და როდისაა ზედმეტი

გამოგადგებათ, თუ გჭირდებათ

• შეფასება, რამდენად ფართოა მიმდინარე მოძრაობა ბოლო ბარების მასშტაბით
• ფილტრი ტრენდულ სისტემაში: საზღვრის გარღვევის მხარე, როგორც მიმართულების ნიშანი
• სტოპ-ლოსის ზომის დიაპაზონის ერთეულებში დაყენება ფიქსირებული პუნქტების ნაცვლად
• ერთი ინსტრუმენტის ბაზრის რეჟიმების შედარება: ვიწრო დერეფანი ფართოს წინააღმდეგ

არ გამოგადგებათ, თუ გჭირდებათ

• ფასის მომავალი დონის პროგნოზი: ინდიკატორი მას არც იძლევა და არც გვპირდება
• შესვლის ერთადერთი წესი ბაზრის რეჟიმისა და კონტექსტის განსაზღვრის გარეშე
• ინსტრუმენტი იშვიათი გარიგებებითა და წყვეტილი ისტორიით: იქ დიაპაზონი არაფერს გვეუბნება
• რისკის მართვის ჩანაცვლება: არხის სიგანე პოზიციის ზომას თავისით არ განსაზღვრავს

ეს ორი ინდიკატორი განსხვავებულ რამეებს ზომავს და ერთმანეთს არ ეჯიბრება. თუ მკვეთრ გამონაკლისებზე რეაქცია გჭირდებათ, გადახრას იყენებთ. თუ ფასის წყვეტების გათვალისწინებით დიაპაზონის მდგრადი შეფასება გჭირდებათ, ჭეშმარიტ დიაპაზონს იყენებთ. როგორ გადავაქციოთ ნებისმიერი მათგანი შემოწმებად წესად, ცალკეა განხილული მასალაში ბოლინჯერის ზოლების შესვლისა და შემოწმების წესების შესახებ.

რატომ განსხვავდება არხის საზღვრები სხვადასხვა პლატფორმაზე

ისტორიით უნდა დავიწყოთ, რადგან ის დანარჩენ ყველაფერს ხსნის. Chester Keltner-მა არხი 1960 წლის წიგნში „How to Make Money in Commodities“ აღწერა, თავად წესს კი იქ „Ten-Day Moving Average Trading Rule“ ეწოდება. ცენტრი ათი დღის მარტივი საშუალოა ტიპური ფასის მიხედვით, ანუ მაქსიმუმის, მინიმუმისა და დახურვის ჯამი გაყოფილი სამზე. საზღვრები high-სა და low-ს შორის დიაპაზონის ათდღიანი მარტივი საშუალოს მანძილითაა დაშორებული. თავდაპირველ ვერსიაში არც ATR არსებობს და არც მამრავლი. ამ ვერსიას ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად აღწერენ StockCharts, Wikipedia და Fidelity-ის ინდიკატორების ცნობარი.

ინდიკატორს თანამედროვე სახე Linda Bradford Raschke-მ 1980-იან წლებში მისცა: საშუალო ექსპონენციალური გახდა, სიგანე კი საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონიდან გამოითვალა.

1. 1960

   ათდღიანი წესი

   ცენტრი — ტიპური ფასის SMA 10, ზოლები — High-Low დიაპაზონიდან

2. 1980-იანები

   რაშკეს ვერსია: EMA და ATR

   საშუალო ექსპონენციალური გახდა, სიგანე კი ATR-იდან გამოითვალა

3. ტერმინალები

   პარამეტრები გადამრთველებად იქცა

   ორი განსხვავებული პერიოდი, საშუალოს ტიპი და გაფანტვის ტიპი ასარჩევად

4. ბიბლიოთეკები

   მზა ფუნქცია ხშირად არ არსებობს

   TA-Lib, Tulip და backtrader მხოლოდ ATR-სა და საშუალოებს გვთავაზობს

5. დღეს

   სამი ფუნქცია განსხვავებულად ითვლის

   Pine ta.kc, Python ta და pandas-ta სამ განსხვავებულ ხაზს ხატავს

ახლა კოდზე. Pine Script-ის ჩაშენებული ფუნქცია ta.kc არხის სიგანეს ATR-ით კი არ ითვლის, არამედ ჭეშმარიტი დიაპაზონის ექსპონენციალური საშუალოთი, თანაც იმავე პერიოდით, რაც ცენტრალურ ხაზს აქვს. ეს ჩანს Pine-ზე დაწერილი ოფიციალური ეკვივალენტიდან, რომელიც უშუალოდ ენის ცნობარშია მოცემული. იმავე ცნობარში ფუნქცია ta.atr განსაზღვრულია, როგორც ჭეშმარიტი დიაპაზონის უაილდერისეული დაგლუვება. ერთი პლატფორმის შიგნით ორი განსხვავებული მათემატიკაა და ორივე დოკუმენტირებულია.

Python-ის ბიბლიოთეკა ta საკუთარ გზას მიჰყვება. მის ნაგულისხმევ პარამეტრებში თავდაპირველი ვერსიის ფლაგი ჩართულია და ამ რეჟიმში არხი საერთოდ ATR-ისა და მამრავლის გარეშე იგება: ცენტრი ტიპური ფასით, საზღვრები კი მაქსიმუმის, მინიმუმისა და დახურვისგან მიღებული საკუთარი ფორმულებით. ამ რეჟიმში მამრავლი უბრალოდ არ გამოიყენება. ATR-ის პერიოდის პარამეტრი, როგორც დოკუმენტაციაში გულწრფელად წერია, მოქმედებს მხოლოდ ფლაგის გამორთვის შემთხვევაში.

pandas-ta-ს წაკითხულ საწყის კოდის ვერსიაში ATR-ის ცალკე პერიოდი არ არსებობს: გაფანტვა იმავე საშუალოთი და იმავე პერიოდით გლუვდება, რომლითაც ცენტრი გამოითვლება. TA-Lib-ში, Tulip Indicators-სა და backtrader-ში კი კელტნერის არხის მზა ფუნქცია საერთოდ არ არსებობს — მხოლოდ ATR და საშუალოებია ცალკე სამშენებლო ბლოკებად, რომლებისგანაც ყველა საკუთარ ვერსიას აწყობს.

ჭეშმარიტი დიაპაზონის ფორმულა ოფიციალურ აღწერებში ემთხვევა, მაგრამ ATR-ის ყველა რეალიზაცია ერთსა და იმავეს არ ითვლის: TradingView-ში ნაგულისხმევია RMA, ხოლო პარამეტრებში SMA, EMA ან WMA შეიძლება აირჩიოთ; MetaTrader-ის ოფიციალური ცნობარი ATR-ს უბრალოდ ჭეშმარიტი დიაპაზონის მოძრავ საშუალოდ აღწერს. თავად კელტნერის არხსაც საყოველთაოდ მიღებული ერთიანი წესი არ აქვს. ამიტომ საზღვრების შესადარებლად ზუსტი რეალიზაცია და მისი ყველა პარამეტრი უნდა იცოდეთ და უცვლელად შეინარჩუნოთ.

როგორ შევამოწმოთ არხი სიგნალის ფილტრად მორგების გარეშე

პროცედურა მოკლეა, თუმცა მასში ნაბიჯების თანმიმდევრობა შინაარსზე მნიშვნელოვანია.

1. 1

   გრაფიკის ნახვამდე წესის სიტყვიერად ჩაწერა

   რა ითვლება სიგნალად და რა აუქმებს მას

   ↓
2. 2

   არხის ყველა გამოყენებული პარამეტრის დაფიქსირება

   რეალიზაცია, ტაიმფრეიმი და პარამეტრების სრული ნაკრები

   ↓
3. 3

   მხოლოდ დახურულ სანთლებზე გამოთვლა

   მიმდინარე სანთელი იცვლება და მისი მნიშვნელობები არაფერს ამტკიცებს

   ↓
4. 4

   იმავე სიგნალთან შედარება ფილტრის გარეშე

   ისტორიის ერთი მონაკვეთი, წესის ორი ვერსია, ერთი ანგარიში

   ↓
5. 5

   სხვა ინსტრუმენტზე გამეორება

   პარამეტრი, რომელიც მხოლოდ ერთისთვის ვარგა, მორგებაა

ცალკე უნდა ვთქვათ დახურულ სანთლებზე. სანამ სანთელი მიმდინარეა, მისი მაქსიმუმი, მინიმუმი და დახურვა იცვლება, შესაბამისად იცვლება ჭეშმარიტი დიაპაზონიც, ATR-იც და არხის ორივე საზღვარიც. მიმდინარე სანთელზე გაჩენილი ნიშანი მისი დახურვის შემდეგ შეიძლება გაქრეს. როგორ განვასხვაოთ პატიოსანი ინდიკატორი იმისგან, რომელიც ისტორიულ მონაცემებს მოგვიანებით ცვლის, განხილულია მასალაში ინდიკატორები ისტორიული მნიშვნელობების შემდგომი გადახატვის გარეშე.

და ის, რაც ყველაზე ხშირად ავიწყდებათ: ფილტრი რისკის მართვას არ აუქმებს. შესვლის უნაკლოდ შემოწმებული წესიც კი მოითხოვს წინასწარ განსაზღვრულ პოზიციის ზომას და წინასწარ განთავსებულ სტოპ-ლოსის ორდერს. არხის სიგანემ შეიძლება სტოპ-ლოსის მასშტაბი მიგანიშნოთ, მაგრამ რისკის ზომაზე გადაწყვეტილება შესვლამდე მიიღება და მას ინდიკატორი არ იღებს.

როგორ გავაერთიანოთ შემოწმებული ფილტრი ერთიან წესად, ნაბიჯ-ნაბიჯაა განხილული მასალაში სავაჭრო სტრატეგიისა და მისი შემოწმების შესახებ.

რისკები და შეზღუდვები

პასუხისმგებლობის შეზღუდვა. მასალა საგანმანათლებლო ხასიათისაა და ინდივიდუალურ საინვესტიციო რეკომენდაციას არ წარმოადგენს. გარიგებების შესახებ გადაწყვეტილებებს დამოუკიდებლად იღებთ; ფინანსურ ბაზრებზე ვაჭრობა ჩადებული სახსრების დაკარგვის რისკს უკავშირდება.

კელტნერის არხი დაგვიანებული ინდიკატორია და დაგვიანება მის აგებულებაშია ჩადებული. ის მოძრავ საშუალოზეა აგებული, საშუალოები კი განსაზღვრებით ფასს ჩამორჩება. საშუალოდან გამოთვლილი ნებისმიერი ზოლიც მასთან ერთად ჩამორჩება.

არხი ფასის მომავალ დონეებს არ აჩვენებს. IG-ის ფორმულირება ამ საკითხზე პირდაპირია: ინდიკატორი მომავალ ფასის დონეებზე განსაზღვრულ მითითებებს ვერ იძლევა და მისი გამოყენება ანალიზის სხვა ინსტრუმენტებთან ერთადაა რეკომენდებული.

საზღვრის მიღმა ცრუ გასვლები ხდება და განსაკუთრებით ხშირად — მაღალი მერყეობისას. TrendSpider ამას ცალკე შეზღუდვად ასახელებს: მაღალი მერყეობის პერიოდებში ინდიკატორს ცრუ სიგნალების გენერირება შეუძლია. არხის სიგანე დიაპაზონთან ერთად იზრდება, მაგრამ დაგვიანებით, ამიტომ დიაპაზონის მკვეთრი ზრდისას ფასი საზღვრის მიღმა გასვლას მანამდე ასწრებს, სანამ საზღვარი გაფართოვდება.

პარამეტრების შერჩევა სუბიექტურია. იგივე TrendSpider მას გულწრფელად ცდისა და შეცდომის მეთოდს უწოდებს. TradingView-ის ცნობარი ამატებს, რომ სხვადასხვა ინსტრუმენტს შეიძლება განსხვავებული მამრავლი დასჭირდეს. „ინსტრუმენტისთვის შევარჩიე“ და „ისტორიას მოვარგე“ ერთმანეთისგან ძალიან წვრილი ხაზითაა გამიჯნული; ეს ხაზი ზუსტად იქ გადის, სადაც პარამეტრი ჩაიწერეთ — შედეგის ნახვამდე თუ მის შემდეგ.

ერთი შეხედვით ერთნაირი პარამეტრების შემთხვევაშიც სხვადასხვა პლატფორმა განსხვავებულ საზღვრებს გვაძლევს. ეს საწყისი კოდებითაა დამტკიცებული და არა მოსაზრებით: სამი პოპულარული მზა რეალიზაცია არხს სამი განსხვავებული წესით ითვლის. საკუთარი საზღვრების სხვის ეკრანის სურათთან შედარებას აზრი არ აქვს, სანამ სხვისი გრაფიკის რეალიზაციას, ტაიმფრეიმსა და გამოთვლის ყველა პარამეტრს არ იცნობთ.

ამ სტატიაში მოცემული არცერთი შემოწმება მომავალზე არაფერს ამბობს. ის მხოლოდ იმას გვიჩვენებს, იქცეოდა თუ არა ფილტრი გააზრებულად კონკრეტული ინსტრუმენტის ისტორიის კონკრეტულ მონაკვეთზე. ეს აუცილებელი, მაგრამ საკმარისისგან ძალიან შორს მყოფი პირობაა.

წყაროები

• Keltner Channels, TradingView-ის ცნობარი, tradingview.com
• Average True Range (ATR), TradingView-ის ცნობარი, tradingview.com
• Pine Script v6 Reference: ta.kc, ta.atr, ta.rma, ta.ema, ta.tr, tradingview.com
• Keltner Channels, StockCharts ChartSchool, chartschool.stockcharts.com
• Keltner Bands, Technical Indicator Guide, Fidelity, fidelity.com
• How to trade using the Keltner channel indicator, IG, ig.com
• Keltner channel, Wikipedia, en.wikipedia.org
• Keltner Channels, Learning Center, TrendSpider, trendspider.com
• iATR, MQL5-ის დოკუმენტაცია, mql5.com
• ENUM_MA_METHOD, MQL5-ის დოკუმენტაცია, mql5.com
• iMA, MQL5-ის დოკუმენტაცია, mql5.com
• ENUM_APPLIED_PRICE, MQL5-ის დოკუმენტაცია, mql5.com
• Average True Range, MetaTrader 5-ის ცნობარი, metatrader5.com
• Moving Average, MetaTrader 5-ის ცნობარი, metatrader5.com
• Volatility Indicators, TA-Lib Python-ისთვის, ta-lib.github.io
• ta.volatility.KeltnerChannel, ta ბიბლიოთეკის დოკუმენტაცია, technical-analysis-library-in-python.readthedocs.io
• ta_ATR.c-ის საწყისი კოდი, TA-Lib-ის რეპოზიტორია, raw.githubusercontent.com
• Average True Range, Tulip Indicators, tulipindicators.org
• Indicator Reference, backtrader, backtrader.com
• pandas_ta/volatility/kc.py-ის საწყისი კოდი, tradingstrategy.ai

ხშირი კითხვები

კელტნერის არხის რომელი პარამეტრები ითვლება სტანდარტულად?

ყველაზე ხშირად გვხვდება სამეული (20, 2.0, 10): 20 ბარის ექსპონენციალური საშუალო, მამრავლი 2 და 10 ბარის საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი. სწორედ ეს რიცხვები მოჰყავს StockCharts-ს და, მისგან დამოუკიდებლად, იმავეს იმეორებს TrendSpider-იც. მნიშვნელოვანი შენიშვნა: მათ TradingView-ის ჩაშენებული ინდიკატორის ნაგულისხმევ პარამეტრებს ვერ ვუწოდებთ. TradingView-ის ცნობარის გვერდზე აშკარად წერია მხოლოდ ორი ნაგულისხმევი მნიშვნელობა — საშუალოს პერიოდი 20 და ფასის წყარო „დახურვა“. მამრავლი და ATR-ის პერიოდი იქ ველებად არის აღწერილი, თუმცა რიცხვების გარეშე.

გადახატავს თუ არა კელტნერის არხი ისტორიულ მნიშვნელობებს?

დახურულ სანთლებზე — არა. სამივე ხაზი უკვე დასრულებული ბარების მიხედვით გამოითვლება: საშუალო — დახურვებით, სიგანე — წარსული ჭეშმარიტი დიაპაზონებით. ბარის დახურვის შემდეგ მისი მნიშვნელობები აღარ იცვლება. მიმდინარე დაუხურავ ბარზე კი ხაზები თავად დახურვამდე „სუნთქავს“ და ეს ისტორიული მნიშვნელობების შემდგომი გადახატვა კი არა, დაუსრულებელი გამოთვლაა. ცალკე ნიუანსია საწყისი მონაცემებით გამოთვლის სტაბილიზაცია: TA-Lib-ის საწყის კოდში უაილდერის მეთოდს პირველ ბარებზე პირდაპირ არასტაბილური ეწოდება, ამიტომ მოკლე ისტორიაზე ორი გრაფიკის პირველი რამდენიმე ათეული მნიშვნელობა ერთმანეთს არ დაემთხვევა. რა ითვლება ნამდვილ შემდგომ გადახატვად, ცოდნის ბაზის ცალკე მასალაშია განხილული.

არხის საზღვრის მიღმა ფასის გასვლა შემობრუნების სიგნალია?

აუცილებელი არ არის და უმეტესად პირიქით ხდება. TradingView-ის ცნობარი ამას პირდაპირ ამბობს: მკაფიოდ გამოხატულ ტრენდში ჭარბად ნაყიდობა და ჭარბად გაყიდულობა ხშირად სიძლიერის ნიშანია — ტრენდი ძლიერდება და დიდი ალბათობით გრძელდება. საზღვრის მიღმა გასვლის შემდეგ შუა ხაზთან დაბრუნებას გვერდით ბაზარზე უნდა ველოდოთ და არა ტრენდში. ამიტომ საზღვრების წაკითხვას აზრი მხოლოდ ბაზრის რეჟიმის განსაზღვრის შემდეგ აქვს.

რომელ ბაზარსა და რომელ ტაიმფრეიმზე მუშაობს არხი?

ფორმულაში არაფერია მიბმული კონკრეტულ ბაზარზე ან ბარის ხანგრძლივობაზე: ის თავად ინსტრუმენტის დიაპაზონს მისივე ერთეულებით ზომავს. ამიტომ არხი აიგება აქციებზეც, სავალუტო წყვილებზეც და კრიპტოვალუტაზეც, როგორც წუთობრივ, ისე კვირეულ გრაფიკებზე. არსებობს ორი შენიშვნა. TradingView-ის ცნობარში პირდაპირ წერია, რომ სხვადასხვა ფასიან ქაღალდს განსხვავებული მამრავლი შეიძლება დასჭირდეს, ანუ პარამეტრების სამეული ინსტრუმენტისთვის უნდა შეირჩეს და მზა სახით არ უნდა გადავიტანოთ. გარდა ამისა, ისტორია საკმარისი უნდა იყოს გამოთვლის სტაბილიზაციისთვის: იშვიათი გარიგებებისა და კოტირებებში ხარვეზების მქონე ინსტრუმენტზე საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი არა მერყეობას, არამედ მონაცემთა ხარისხს ზომავს.

რა არის საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი და რისთვისაა ის საჭირო არხში?

ერთი სანთლის ჭეშმარიტი დიაპაზონი სამი მანძილიდან უდიდესია: მაქსიმუმიდან მინიმუმამდე, წინა სანთლის დახურვიდან მიმდინარე მაქსიმუმამდე და წინა სანთლის დახურვიდან მიმდინარე მინიმუმამდე. ის საჭიროა, რადგან ფასის წყვეტას ითვალისწინებს, მაქსიმუმისა და მინიმუმის უბრალო სხვაობა კი მას გამოტოვებს. საშუალო ჭეშმარიტი დიაპაზონი ასეთი მნიშვნელობების გასაშუალოებაა. კლასიკურ ATR-ში უაილდერისეული დაგლუვება გამოიყენება: ახალი მნიშვნელობა უდრის ძველს (N-1)/N წონით, დამატებული ახალი დიაპაზონი 1/N წონით. კონკრეტულ პლატფორმაზე მეთოდი შეიძლება განსხვავდებოდეს; მაგალითად, TradingView ნაგულისხმევად RMA-ს იყენებს, თუმცა SMA, EMA ან WMA-ს არჩევაც შეიძლება. არხში ATR სიგანეს განსაზღვრავს: საზღვრები გადადებულია ამ სიდიდეზე გამრავლებული მამრავლის მანძილით.

შეიძლება თუ არა კელტნერის არხის შესვლის ერთადერთ წესად გამოყენება?

არ ღირს და ამას თავად პირველწყაროებიც წერენ. TradingView გვირჩევს ინდიკატორის ანალიზის სხვა ინსტრუმენტებთან ერთად გამოყენებას; IG იმავეს ამბობს და ამატებს, რომ არხი მომავალი ფასის დონეებზე განსაზღვრულ მითითებებს არ იძლევა. მიზეზი ტექნიკურია: ინდიკატორი დაგვიანებულია და ბაზრის რეჟიმს თავისთავად ვერ განსაზღვრავს. უკვე მომზადებულ წესში ფილტრად ის გააზრებულად მუშაობს, ხოლო გარიგების ერთადერთ საფუძვლად — არა.